«Mercedes-Benz»ə maraq azalmaqda davam edir

«Əmlak Bazarı Iştirakçıları» Ictimai Birliyinin («ƏBI» IB) monitorinq qrupu təkrar avtomobil bazarında apardığı monitorinqin nəticələrinə əsasən bir ay əvvəllə müqayisədə iyul ayında avtomobil bazarında passivlik qeydə alınıb. Ekspertlər bazarın bu seqmenti üzrə passivliyi əsasən mövsümi faktorlarla əlaqələndirirlər. Bu vəziyyətin avqust ayı ərzində də davam edəcəyi gözlənilir.

Ay ərzində bazarda passivlik qeydə alınsa da, təklif üzrə artım (11%) müşahidə olunub. Təklifin artması fonunda tələb stabil qalıb və avtomobil almaq üçün müraciət edənlərin sayında nəzərəçarpan azalma müşahidə olunub. Lakin bunlara baxmayaraq, ay ərzində bazarda orta qiymət 7,5% artıb və 21 min ABŞ dolları təşkil edib. Qiymət artımı əsasən ilkin bazarda daha çox müşahidə olunub ki, bu artım əsasən Rusiya istehsalı olan avtomobillərin hesabına baş verib. Ay ərzində Rusiya istehsalı olan avtomobillərin qiymətlərində 8-11% arasında qiymət artımı qeydə alınıb. Bəzi «rus» avtomobilləri üzrə isə ilin əvvəli ilə müqayisədə bu artım 27%-ə çatıb.

Tələbin azalması və qiymətlərin qalxması nəticəsində avtomobillərin ekspozisiya müddəti 7 gün artaraq 50 günə çatıb. Buna müvafiq risk dərəcəsi də artıb və əmlakın bu növü üzrə likvidlik dərəcəsi aşağı düşüb. Bütün bunlar isə tədricən rəqabətə davam gətirə bilməyən xırda alverçilərin bazardan çıxmasına təsir göstərəcək.

Iyul ayında təkrar avtomobil bazarında araşdırma predmeti olan 6000-ə qədər avtomobilin təxminən 39%-i bazara məhz yeni təklif olunub. Qalan 61%-i isə ötən aylardan qalan avtomobillərdir. Ilkin bazarda olduğu kimi, ötən ay təkrar bazarda da qiymət artımı qeydə alınıb. Gürcüstanda baş verən hadisələr nəticəsində Almaniyadan və qonşu Gürcüstandan Azərbaycana avtomobil gətirən xırda alverçilərin fəaliyyətində durğunluq müşahidə olunub. Bu səbəbdən təkrar bazarda qiymət artımının avqust ayında daha yüksək faizlə qeydə alınacağı gözlənilir. Ekspertlər hesab edirlər ki, qiymət artımı ilin sonuna qədər davam edəcək.

Iki ildən artıqdır ki, təkrar bazarda liderliyi böyük fərqlə əldə saxlayan məşhur alman markası olan «Mercedes-Benz»in təklif üzrə payında son üç ayda olduğu kimi yenə də geriləmə müşahidə olunub (-1%). Ekspertlər «Mercedes»in təklif üzrə payında (38%) 4 ayda qeydə alınan 7,4%-lik geriləməni təkrar bazarda bu markaya olan marağın tədricən zəifləməsi kimi dəyərləndirirlər. Araşdırmalar göstərir ki, son vaxtlar alıcıların əksəriyyəti ili yeni olan avtomobillərə üstünlük verməyə başlayıblar. Bu səbəbdən artıq 1990-1997-ci illərin istehsalı olan «Mercedes» markalı avtomobillərə tələb xeyli azalıb. Ikinciliyi saxlayan BMW-nin təklif üzrə payı 13,4%-dən 13,1%-ə enib. Üçüncü olan daha bir alman markası «Opel»in təklif üzrə payı 8,2%-dən 7,9%-ə düşüb. Almaniya istehsalı olan avtomobillərin təkrar bazardakı mövqelərinin zəifləməsi məşhur yapon markası olan «Toyota»ya marağı bir qədər də artırıb. Monitorinq qrupunun araşdırmaları göstərir ki, əsasən ofrouderlərin hesabına «Toyota» ümumi təklif portfelindəki payını iyul ayında daha 1,3% artırmağa müvəffəq olub (7,7%). «Nyundai» da ötən ay ümumi təklif portfelindəki payını 5,5%-dən 6%-ə qaldırmağa müvəffəq olub. Rusiya istehsalı olan avtomobillərə ilkin bazarda tələbat böyük olsa da, təkrar bazarda şimal qonşumuzun avtomobilləri elə də ciddi populyarlıq daşımırlar. Amma buna baxmayaraq bu markanın təklif üzrə payı (4,9) ötən ay 0,2% artıb. Hazırda daha çox ilkin bazarda liderlər sırasında gedən «Nissan»ın (3.5%) mövqeyi 0,2% yaxşılaşıb. Digər alman markası «Volkswagen»in təklif üzrə payı -0,1% aşağı düşüb (2,5%). Ümumilikdə bu 8 markanın təklif üzrə payı 83,6% təşkil edib. Yerdə qalan 16,4% isə 30-dan artıq şirkətin istehsalı olan 85-ə yaxın avtomarka arasında bölünür.

Təkrar bazara təqdim olunan avtomobillərin illər üzrə bölgüsündə, ciddi olmasa da, müəyyən dəyişmələr mövcuddur. Araşdırmalar göstərir ki, tədricən ili köhnə olan avtomobillərə maraq azalır. Artıq 1998-1999-cu illərin istehsalı olan avtomobillər bazarda 1996-1997-ci illərin markalarını sıxışdırmağa başlayıb. Ekspertlər hesab edirlər ki, belə davam edəcəyi təqdirdə yaxın gələcəkdə bazarda üstünlük 2000-ci ildən bu yana istehsal olunmuş avtomobillərə keçəcək. Qeyd edək ki, monitorinq qrupunun araşdırmaları 1990-2007-ci illərdə istehsal olunan avtomobilləri əhatə edib.

Araşdırmanın digər bir seqmenti olan avtomobillərin ban tipinə gəldikdə isə son ayların araşdırmaları bazarda «Ofrouder» tipli avtomobillərə maraq göstərənlərin sayının artdığından xəbər verir. Son ayların araşdırmaları göstərir ki, artıq ilkin bazardakı alıcıların demək olar ki, 3/1-i ofrouderə maraq göstərir. Bu tipin alıcıları ümumi alıcıların 25%-dən çoxunu təşkil edir. 

Hazırda avtomobil alıcılarının ən çox diqqət yetirdikləri məqamlardan biri də aldıqları avtomobilin onların rahatlığını tam təmin etməsi ilə bağlıdır. Təxminən son 2-3 il ərzində avtomobil bazarında sürətlə yayılan bir tendensiya artıq özünün kuliminasiya nöqtəsinə çatıb. Indi alıcıların mütləq əksəriyyəti avtomatik sürət qutusu ilə təchiz olunmuş avtomobillərə üstünlük verirlər (Diaqram 4). Hazırda bazara təqdim olunan avtomobillərin 90,2%-ni avtomat sürət qutusu ilə təchiz olunan avtomobillər tutur.

Bazara ən çox təqdim olunan 1996-97-ci illərin avtomobilləri üzrə bu rəqəm 77/23% təşkil edir (78 avtomat, 22 mexaniki). 1998-99-da bu rəqəm müvafiq olaraq 86/14% arasında dəyişir. 2000-2008-ci il istehsalı olan avtomobillər arasında aparılan monitorinqin nəticələrinə istinad etsək deyə bilərik ki, yaxın bir neçə ildə mexaniki sürət qutusu ilə təchiz olunmuş avtomobillər bazardan tamam çıxarılacaq. Belə ki, bazara təkif edilən son 8 ilin istehsalı olan avtomobillərin 95%-dən çoxu avtomatik sürət qutusu ilə təchiz edilənlərdir.

«Əmlak Bazarı Iştirakçıları» Ictimai Birliyinin monitorinq qrupu